آنچه مسلم است اين است كه ايرانىها هرگز خواهان پستان‌هاى خيلى بزرگ نبوده‌اند زيرا مىبينيم كه بهاء الدوله نيز دستورات صريحى براى جلوگيرى از بزرگ شدن بيش از حد پستان‌ها داده است . او مىگويد دختر بايد به سال‌هاى بلوغ مرتبا پستان‌هاى خود را با محلول قابضى ماساژ بدهد روى آن‌ها را محكم ببندد و اين كارى است كه ميزان قاعدگى را نيز تقليل مىدهد . قبل از بهاء الدوله جرجانى و قبل از او نيز ابن سينا بخشى از كتاب خود را به اين موضوع اختصاص داده و نحوهء جلوگيرى از بزرگ شدن پستان‌ها را شرح داده‌اند درحالىكه هيچ‌كدام مطلبى دربارهء اين كه چگونه مىتوان پستان‌هاى كوچك را بزرگ كرد ننوشته‌اند حتى حكيم واجد على كه سال‌ها پس از انقراض دورهء صفويه مىزيست يكى از ابواب كتاب شفاء الابدان خود را با اين جمله شروع كرده است « اگر مىخواهيد پستان‌هاى كوچكى داشته باشيد . . . . » . اغلب مردان آن دوره وجود يك خال سياه را در گونه زن نشانه‌اى از زيبائى او مىدانستند و اين سليقه در يكى از غزليات حافظ به نيكوترين وجهى بازگو گرديده است اگر آن ترك شيرازى بدست آرد دل ما را * به خال هندويش بخشم سمرقند و بخارا را « 10 » از سوى ديگر بينى بزرگ در زنان مورد پسند نبود و آن را نوعى زمختى مردانه تلقى مىكردند . در يكى از داستان‌هاى هزار و يك شب گفته شده است كه « . . . پس عجوزه‌اى را به نزد وى آوردند كه بينى به بزرگى خرطوم داشت » . مشخصات يك زن زيبا در روضة الرياحين شيخ نفسوى به تفصيل آمده است . در يك كتاب خطى بىنام و نشان در كتابخانهء ملى پاريس نيز شروط چهارگانه‌اى براى زيبائى زن قيد گرديده و گفته شده است براى آن كه زن در نهايت زيبائى باشد بايد چهار چيز او سفيد باشد : بشره ، سفيدى چشم‌ها ، دندان‌ها و ناخن‌ها و چهار چيز است كه بايد سياه باشد : موها ، سياهى چشم ، مژه‌ها ، و ابروها و چهار چيز است كه بايد قرمز باشد : لبها ، گونه‌ها ، لثه‌ها و زبان . شيخ نفسوى نيز در بسيارى از اين شروط با نويسنده كتاب فوق الذكر موافق است اما مطالب به مراتب مفصل‌ترى دربارهء ساير قسمت‌هاى بدن نيز نوشته است او حتى راجع به طرز فكر و وسايل آرايشى كه زن به كار مىبرد نيز ابراز عقيده كرده و گفته است كه براى سياهى چشم بايد از سرمه و براى سفيدى دندان از پوست تنه درخت گردو به عنوان مسواك استفاده كرد . محمد مهدى در كتاب زاد المسافرين خود در باب « ضعف قوه باء » مشخصات زنى را كه مورد توجه مرد نيست شرح داده كه مىتواند از نظر روانشناسى واجد اهميت باشد . راجع به لباس زنان دوره صفويه مطالب زيادى نوشته نشده است ولى اگر به تابلوهاى نقاشى مينياتور اعتماد بكنيم مىتوانيم بگوئيم كه زن‌ها در آن دوران چه مىپوشيدند . من شخصا تصور مىكنم كه تصاوير زنان در تابلوهاى مينياتور آن‌ها را در لباس ميهمانى نشان

--> ( 10 ) - به نظر مترجم اين شعر در وصف شاه شجاع است